Miras Hukuku

Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) ve Mirasçı Türleri

Mirasçılık belgesi; kanuni veya atanmış mirasçıların kimler olduğunun tespitine yarar. Yasal mirasçılar (altsoy, anne–baba, eş, belirli hallerde üstsoy ve yan soy) ile atanmış mirasçılar (vasiyetname/miras sözleşmesiyle belirlenen kişiler) farklı usullere tabidir. Belge, sulh hukuk mahkemesi veya noterlikçe düzenlenebilir; yetki ve içerik, somut dosyaya göre incelenmelidir.

Terekenin Tespiti ve Korunması

Tereke; miras bırakanın malvarlığının tamamıdır. Terekenin tespiti, envanter/defter tutulması ve mühürleme gibi koruyucu işlemlerle desteklenebilir. Banka kayıtları, tapu/taşıt sicilleri, alacak–borç ilişkileri ve taşınır/taşınmazların durumu bir bütün olarak değerlendirilir. Erken aşamada tedbir ve delil tespiti, paylaşım ve sorumluluk tartışmalarını aydınlatabilir.

Mirasın Paylaşımı ve Denkleştirme

Paylaşım; mirasçıların anlaşmasıyla ya da mahkeme yoluyla yapılır. Denkleştirme (iade) kapsamında; miras bırakanın sağlığında bazı mirasçılara yaptığı karşılıksız kazandırmaların terekeye eklenmesi gündeme gelebilir. Pay oranları, mirasçı grupları, eşin durumu ve aile konutu/ev eşyası gibi özel düzenlemeler dikkate alınır. Paylaşım protokollerinde kapsamın açık yazılması ve tapu/diğer sicil işlemlerinin eş zamanlı planlanması önemlidir.

Saklı Pay ve Tenkis Davaları

Saklı pay sahibi mirasçıların (ör. altsoy, anne–baba ve belirli hallerde eş) haklarının zedelenmesi halinde, tenkis talebi gündeme gelebilir. Tenkis hesabında; ölüme bağlı tasarruflar ve sağlararası kazandırmalar kanundaki sıraya göre değerlendirilir. Hesaplamada terekenin aktifi–pasifi, eklenecek değerler ve ispat araçları dosya özelinde ele alınır.

Vasiyetname ve Miras Sözleşmesi – Geçerlilik/İptal

Vasiyetname; resmî, el yazılı veya mülki amir huzurunda düzenlenebilir ve şekil şartlarına sıkı sıkıya bağlıdır. Miras sözleşmesi ise iki taraflı bir ölüme bağlı tasarruftur. Ayırt etme gücü, baskı/yanılma/aldatma iddiaları, şekil eksiklikleri veya saklı pay ihlali; geçerlilik ve iptal/tenkis tartışmalarına konu olabilir. Her dosyada düzenleme tarihi, tanık/kayıtlar ve nozül akışı ayrı ayrı incelenmelidir.

Mirasın Kabulü/Reddi ve Sorumluluk

Miras; kayıtsız şartsız kabul, tutulan defterle kabul veya reddi miras yollarıyla karşılanabilir. Red için kanundaki süreler esastır; terekenin borca batıklığı gibi durumlar değerlendirilir. Kabul halinde mirasçıların sorumluluğu tereke ile sınırlı veya genel hükümlere göre şekillenebilir; durum dosya özelinde analiz edilmelidir.

Mal Rejimi ile İlişkisi

Eşler arasında ölümle sona eren evlilikte, önce mal rejimi tasfiyesi yapılır; kalan değerler terekeye dahil edilerek miras paylaşımına geçilir. Bu nedenle mal rejimi ve miras hükümleri bir arada değerlendirilmelidir. Katılma alacağı, katkı payı ve değer artış payı iddiaları; tereke hesabını doğrudan etkileyebilir.

Diğer Notlar: Gaiplik, Vergisel Çerçeve, Süreler

Gaiplik/ölüm karinesi kararları, mirasçılık ve paylaşımı etkileyebilir. Veraset ve intikal vergisi yönü; beyan ve muafiyet konuları itibarıyla ayrıca değerlendirilmelidir. Miras hukukunda süreler (iptal/tenkis/denkleştirme vb.) kanunda düzenlenmiştir; başlangıç anı ve hesaplanması somut olaya göre değişebilir.

Bilgilendirme Notu: Bu sayfa hukuki görüş veya taahhüt değildir. Somut olayınız için Avukat Sinan Uyusun ile dosya özelinde değerlendirme yapmanız önerilir.

Sıkça Sorulan Sorular